| Giriş

İşletmelerde Çalışanlar Neden İnovatif Fikirler Sunmuyorlar?

20 yıla yakın çalışma hayatımın 17 yılı Üniversite sanayi işbirliği çalışmalarında geçti. Halen de devam ediyor. Bu sürede de ekibimiz ile birlikte pek çok firma ile görüşme yapma imkanım oldum, beyin fırtınalarına katıldım ve proje çalışmaları gerçekleştirdim. Amacımız Ar-Ge ve inovasyon konusunda farkındalık yaratmak ve bu kültürü firma içinde oluşturabilmekti.  Bu çalışmalar kapsamında firmalarda Ar-Ge ve İnovasyon farkındalığının ve kültürünün oluşması konusunda farklı gözlemlere sahip oldum.  Bu çalışmalara ve gözlemlere de halen devam ediyorum. Pek çok işletmede inovasyon çalışmalarının istenilen düzeyde gerçekleşmemesinin pek çok nedenleri var ve bu nedenlerin bir kısmı da ortak. Bu ortak nedenlerden biri de çalışanların inovatif fikir üretmede ve bu fikirleri aktarmalarında yaşanan sıkıntılar.

Çalışanların kurum içinde istenilen düzeyde iletişim kuramaması, kendi fikirlerini bir üst yönetime ve en tepe üst yönetime sunamaması ve sadece kendine verilen görevi yerine getirmekle ilgili kendini sorumlu hissetmesi işletmenin Ar-Ge ve inovasyon çalışmalarına olumsuz etki yaratabiliyor. Yapılan beyin fırtınası toplantılarda “Daha iyi nasıl yapabiliriz?” ve “Hangi sıkıntıları yaşıyoruz?” diye sorduğumuzda temel noktalardan biri de bu konuya geliyor.

Peki, neden çalışanlar işletme ile ilgili inovatif fikirler ve projeler sunmuyorlar?

Kendi bilgi ve deneyim birikimime bağlı olarak benim düşüncelerim;

Otoriter Üst Yönetim: En tepe üst yöneticinin otoriter bir yönetim tavrına sebep olması çalışanların fikir, öneri ve eleştiri iletmesine engel oluyor. En basit tanımı ile yöneticilerinden korkuyorlar. Bu korku ise, olumsuz eleştiri almak, diğer çalışanların yanında küçük düşmek ve işini kaybetme korkusu. Böyle durumda çalışan, “ben sadece işimi yapayım, düşüncelerim bana kalsın” diyor. Böylece hiç fikir üretilmeyen, sağlıklı bir iletişimin olmadığı bir çalışma ortamı doğuyor. Bazı toplantılarda üst yönetimden çekindiği için aklındaki pek çok fikri ve proje önerisini sunamayan kişiler ile çok karşılaştım.

Fikir Sunma ve Değerlendirme Mekanizmalarının Olmaması: İşletmelerde çalışanların fikir ve önerilerini sunabilecekleri mekanizmalarının olmaması da bu konuda en büyük etken. Düzenli toplantıların olmaması, yapılan toplantılara tüm çalışanların katılmaması, fikir-öneri kutularının olmaması ya da olsa bile etkin olarak bu sistemin çalışmaması çalışanları fikir üretmeye yönlendirmiyor. Fikirlerin değerlendirme aşamalarının tanımlı olmaması da yine bu süreci olumsuz etkileyen nedenler arasında.

“İşletmeye bir fikir kutusu koymak önemli değil, asıl olan bu kutuya fikirlerin akmasını sağlamak ve sonraki süreci yönetebilmek.”

Motivasyon Eksikliği: Ar-Ge ve İnovasyon çalışmaları, işletmede diğer rutin üretim çalışmalarının dışında maliyet, zaman ve nitelikli insan gücü kaynağı ayrılması gereken bir durum. Büyük işletmelerde bu çalışmalar için ayrılmış Ar-Ge birimleri sadece bu çalışmalara ağırlık verirken, çoğu işletmelerde de üretim ve Ar-Ge çalışmaları iç içe yürüyor. Bu noktada çalışanların diğer görev ve sorumluluklarının dışında inovasyon çalışmalarına da zaman ve emek ayırması için motivasyona ihtiyaca var. Bir ödül sistemi, sağlanabilecek kariyer imkanları ve benzer birtakım uygulamalar bu noktada itici bir güç olabilir.  Ama bu motive edici gücü sağlamadığınız zaman, çalışanların çoğu “neden bunca işimin arasında bir inovasyon çalışmalarına zaman ayırayım ki” diyebiliyor.

Ar-Ge ve İnovasyon Kavramlarındaki Bilgi Eksikliği: Çok net söyleyebilirim ki, işletmelerde çalışanlar arasında Ar-Ge ve İnovasyon, Proje ve Proje yönetimi ile Fikri Haklar konusunda bir anlayış ve kavram birliği yok. Öğrenim düzeyinin de bununla pek ilgisi yok aslında. Yani mühendislik mezunu bir çalışan da bu kavramlar konusunda tam net bir bilgiye sahip olamayabiliyor. Bunun eğitime kadar dayanan pek çok farklı nedenleri var, bu ayrı bir yazı konusu olur sanırım. Bundan dolayı da işletme içi çalışanların katılımının sağlanacağı farkındalık eğitimleri çok önem kazanıyor. Bu kavramlar konusunda bilgi sahibi olan bir çalışan hem motivasyon kazanıyor, hem de fikir üretme ve bu fikirleri sunabilme konusunda yetkinlik sahibi olabiliyor. Fikirlerin üretildiği ve bu fikirlerin özgürce paylaşıldığı ortamlarda inovasyon çalışmaları ivme kazanıyor. Bu ivme daha çok fikrin üretilmesine sebep oluyor. Bu süreçler birbirini tetikliyor.

Bol inovatif fikirlerin üretildiği ortamlar dileği ile…

 

Çiğdem SEZER

KOBİ & Girişimci Danışmanı/Eğitmen/Mentor

Blogger/Yazar

www.cigdemsezer.com

www.muhendisanne.com

sezercigdem@gmail.com